 
Altın kolay işlenen, yüksek değerli, paslanmaz metalik bir elementtir. Bilinen
yazılı kayıtlara göre M.Ö. 3200 yıllarında Mısır darphanelerinde para olarak
basılmıştır. Anadolu'da ve Gaziantep yöresinde M.Ö. III. yüzyılda Romalılar
döneminde altına rastlanmaktadır. Daha önceleri Orta Asya'da yaşayan İskit
Türkleri'nin de (M.Ö.1000'li yıllarda) altıncılıkla uğraştıkları bilinmektedir.
Türklerin Müslümanlığı kabul etmeleriyle altın eşya yapımı azaldı. Gaziantep
Cumhuriyet'ten önce il olmadığı için il merkezi olan Halep'ten getirilen
altınlar burada satılırdı. Bu işi de Antep'te yaşayan Ermeniler yapardı.
Gemolojist Nuri DURUCU'dan alınan bilgilere göre Dağlayan, Davoyan, Pancaryan,
Nezaretyan aileleri Antep'te kuyumculuk yapan Ermeni ailelerinin en ünlüleriydi.
Bu ailelerin fertlerinin Kurtuluş Savaşı sonunda Türkiye'yi terketmesiyle
birlikte kuyumculuk bölgede çok zayıflamıştır. 1918 yılında Medine'den gelen
aslen Türkistanlı bir usta olan Sait TÜRKİSTANLI'nın gayretleriyle kuyumculuk
mesleği yavaş yavaş yeniden canlanmaya başlamış, Sait TÜRKİSTANLI, ilk önce
gümüşçülükle işe başlamıştır. Meslekle ilgili olarak yetiştirdiği ustalar
arasında Şükrü Elbay, İbrahim Halil, Mehmet Fazlı, Kemal Serengil, Kırıkhan'lı
Hilmi Aşur ve daha birçok ismi saymak mümkündür. Gene Nuri DURUCU'dan ve
Gaziantep Kuyumcular Odasından alınan bilgilere göre Gaziantep'li kuyumcular;
halka, renkli taşlı, yakut, zümrüt, firuze ve benzeri renkli taşlı yüzük, çöp,
telkari, yılanlı, burmalı, çakma ve benzeri bilezik, kemer ve daha birçok çeşit
altın takı imalatı yapmışlar ve talebe uygun olarak da yapmaya devam
etmektedirler. Buna rağmen Cumhuriyet döneminde 1950'li yıllara kadar altın
takılar genel olarak dışarıda imal ettirilip Gaziantep'te satılırdı.
Gaziantep'li kuyumcular; halka, renkli taşlı, yakut, zümrüt, firuze ve benzeri
renkli taşlı yüzük, çöp, telkari, yılanlı, burmalı, çakma ve benzeri bilezik,
kemer ve daha birçok çeşit altın takı imalatı yapmışlar ve talebe uygun olarak
da yapmaya devam etmektedirler.
Kuyumculuğun merkezi sayılan İstanbul ve diğer büyük illerde altından üretilen
süs ve takılar, 18 ve daha düşük ayarlı altından, (yeşil altın) takılar üretilip
satılırken, Gaziantep'te kuyumcuların ürettiği takılar 22 ayar denen ve 916
milyem olan altından imal edilmektedir.
Özellikle son yıllarda Gaziantep'li imalatçılar ürettikleri mamullerine TSE
belgeli olduğunu gösteren kendi damgalarını vurmaktadır. Bu işlem hem esnaf, hem
de tüketici tarafından güven içerisinde Gaziantep altının, alınıp satılmasını
sağlamıştır.
Bugün Gaziantep’te 400 civarında vitrin kuyumcusu 60 civarında imalatçısı ile
odaya kayıtlı 568 kuyumcu, 500 civarında işyeri ve bu işyerlerinde çalışan 2000
civarındaki insanıyla Gaziantep ekonomisindeki yerini almıştır. Yapılmakta olan
çalışmalarla Türkiye'deki yerini daha ileri noktalara getireceği görülmektedir.
|